Cây Nhót Xanh – Ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe và món ăn giải khát

Nhót xanh, một loại cây được biết đến như một món ăn giải khát mùa hè, đặc biệt thú vị khi kết hợp với muối ớt. Với hương vị chua chua ngọt ngọt và một chút chát, nhót xanh trở thành món ăn ưa thích của nhiều chị em. Ngoài ra, cây nhót còn được sử dụng rộng rãi trong các bài thuốc dân gian để chữa trị một số bệnh như viêm thấp khớp, khinh nguyệt không đều, tiêu chảy, cầm máu, ho ra máu,…

Cây nhót có vị chua, chát, có tính bình

1. Tên gọi – Chủng loại

  • Tên gọi khác: Hồ đồi tử, Lót, Bất xá
  • Tên khoa học: Elaeagnus latifolia
  • Họ: Thuộc họ Nhót (Elaeagnaceae)

2. Đặc điểm sinh thái

+ Mô tả:

Cây nhót là loại cây bụi với cành trườn và gai. Khi trưởng thành, cây có thể dài tới 7 mét. Toàn bộ thân cây, mặt sau của lá, và quả đều có một lớp vảy màu trắng hình đốm tròn xếp xan xát nhau. Khi cây già, lớp vảy này dễ bong tróc. Quả nhót có hình bầu dục, khi chín sẽ chuyển sang màu đỏ, và mặt quả có các đốm lấm chấm nhỏ màu trắng. Hoa của cây không có tràng hoa và chỉ có 4 lá đài.

+ Phân bố:

Cây nhót được trồng nhiều ở các tỉnh miền Bắc nước ta và một số vùng thuộc miền Trung và Nam.

Cây nhót được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc nước ta

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến, bảo quản

+ Bộ phận dùng:

Lá, quả và rễ của cây nhót được sử dụng để làm thuốc chữa bệnh.

+ Thu hái:

Thu hái quả nhót khi chúng đã chín mọng.

+ Chế biến:

Quả nhót có thể dùng khi chúng còn sống hoặc đã chín.

Các bộ phận khác cần được rửa sạch bằng nước để loại bỏ tạp chất và bụi bẩn, sau đó chặt nhỏ và phơi hoặc sấy khô.

+ Bảo quản:

Quả nhót cần được sử dụng hết khi hái về để giữ được độ mọng nước. Nếu không dùng hết, có thể cất giữ qua ngày hôm sau.

Các bộ phận đã được chế biến và phơi khô cần được bảo quản ở nhiệt độ phòng và đậy kín bao bì sau mỗi lần sử dụng.

Xem Thêm Bài Viết  NHỮNG CÂY CẦU DÀI NHẤT TRÊN THẾ GIỚI

4. Thành phần hóa học

Thành phần có trong quả nhót:

  • Nước
  • Glucid
  • Protid
  • Axit hữu cơ
  • Cellulose
  • Canxi
  • Phốt pho
  • Sắt

Thành phần có trong lá nhót:

  • Tamin
  • Polyphenol
  • Saponozit

5. Tính vị

Quả nhót có vị chua, chát, có tính bình.

6. Quy kinh

Cây nhót được quy vào kinh phế đại tràng.

7. Tác dụng dược lý

+ Theo nghiên cứu dược lý hiện đại

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại, cây nhót đã được sử dụng thực nghiệm trên người và động vật và đã có kết quả sau:

  • Kháng khuẩn loại gram dương và gram âm
  • Chống các chủng vi khuẩn lỵ: Shigella dysenteria, Shigella shiga, Shigella flexneri, Shigella sonnei
  • Chống viêm cấp và mạn tính
  • Tăng cường co bóp tử cung

+ Theo Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, cây nhót được sử dụng để điều trị một số bệnh lý sau:

  • Ho
  • Tiêu đờm
  • Lỵ
  • Tiêu chảy
  • Kháng khuẩn
  • Cảm sốt
  • Cầm máu
  • Giảm đau
  • Hen suyễn
  • Mụn nhọt
  • Xát trùng
  • Trị giun sán

8. Liều dùng – Cách dùng

  • Lá nhót tươi hoặc khô được sử dụng dưới dạng bột hoặc sắc lấy nước uống với liều lượng từ 6 – 10g mỗi ngày.
  • Rễ nhót được sử dụng để pha nước tắm với liều lượng từ 12 – 16g.
  • Quả nhót được sử dụng với liều lượng từ 8 – 12g (tương ứng với 5 – 7 quả khô).

9. Bài thuốc

Dưới đây là một số bài thuốc được dân gian sử dụng nhiều để điều trị các bệnh lý ở con người. Bạn đọc có thể tham khảo và áp dụng ngay tại nhà:

Sử dụng lá, rễ và quả để điều trị các bệnh lý thường gặp ở người như: ho, ho ra máu, viêm khớp, rắn cắn, phù sau sinh,...

  • Bài thuốc chữa phong thấp, đau nhức xương khớp:
    Sử dụng 120 gram rễ nhót, 60 gram hoàng tửu, 50 gram chân giò lợn. Đem nấu nhừ và sử dụng trong ngày.

  • Bài thuốc chữa ho ra máu, chảy máu cam:

    • Bài thuốc số 1: Sử dụng 16 gram rễ nhót (phơi khô và sao qua) đem sắc lấy nước uống.
    • Bài thuốc số 2: Sử dụng rễ nhót, cỏ nhọ nồi, ngãi điệp, trắc bách diệp mỗi loại với một lượng bằng nhau, đem sao đen rồi sắc lấy nước uống. Mỗi ngày sử dụng 3 lần trước bữa ăn 90 phút. Tránh sử dụng rượu, bia và ớt trong quá trình sử dụng thuốc.
  • Bài thuốc chữa lỵ, tiêu chảy:

    • Bài thuốc số 1: Sử dụng 30 gram lá nhót tươi đem sao vàng, đem sắc cùng với 400 ml nước còn 100 ml để sử dụng. Có thể sử dụng lá nhót khô với liều lượng là 12 gram. Chia thuốc thành 2 phần để sử dụng trong ngày, uống trước bữa ăn 1 giờ.
    • Bài thuốc số 2: Sử dụng 10 quả nhót xanh, 4 gram rễ cây nhót cùng với 2 gram rễ cây mơ, đem sắc lấy nước uống.
  • Bài thuốc chữa ho:

    • Bài thuốc số 1: Sử dụng 10 quả nhót xanh, 10 quả quất cùng với 10 gram trần bì, đem sắc lấy nước rồi chia làm 3 phần để sử dụng trong ngày.
    • Bài thuốc số 2 (ho có kèm với khó thở): Sử dụng 6 – 12 gram quả nhót đem sắc hoặc hãm như nước trà.
  • Bài thuốc chữa đau họng, khó nuốt: Sử dụng 30 gram rễ nhót để sắc lấy nước uống.

  • Bài thuốc chữa viêm xoang mũi: Sử dụng hoa nhót và búp cây đa lông với một lượng bằng nhau, đem tán nhỏ. Mỗi lần sử dụng 8 gram cùng với rượu nhạt, sử dụng 2 lần/ngày.

  • Bài thuốc chữa hen phế quản: Sử dụng 10 quả nhó cùng với tỳ bà diệp và hoa cúc bách nhật mỗi loại 6 gram đem sắc cùng với 400 ml nước còn 200 ml nước, chia làm 3 phần nhỏ để sử dụng sau bữa ăn. Sử dụng trong khoảng 5 – 7 ngày.

  • Bài thuốc chữa ông đốt, rắn cắn: Dùng 1 nắm lá nhót tươi rửa sạch rồi đem giã nát vắt lấy phần nước cốt để uống cùng với rượu nhạt. Phần bã được sử dụng để đắp lên vùng bị tổn thương.

  • Bài thuốc chữa ho ra máu: Sử dụng 24 gram lá nhót tươi đem nấu sôi như nước trà. Sau đó cho thêm 15 gram đường, chờ nước nguội dần rồi sử dụng, chia làm 2 lần uống mỗi ngày.

  • Bài thuốc cầm máu: Rửa sạch một nắm lá nhót tươi rồi đem giã nát, sau đó đem đắp lên vùng cần được cầm máu.

  • Bài thuốc chữa kinh nguyệt ra nhiều: Sử dụng 30 – 60 gram rễ nhót đem sắc lấy nước uống và sử dụng sau bữa ăn.

  • Bài thuốc chưa hen suyễn, ho có đờm:

    • Bài thuốc số 1: Sử dụng lá nhót, hạt củ cải, hạt cải bẹ cùng với 12 gram tám ta (sao vàng), đem giã nát rồi sắc lấy nước uống. Chia nhỏ thành 3 phần để sử dụng trước bữa ăn. Sử dụng trong 2 – 3 tuần liên tục.
    • Bài thuốc số 2: Sử dụng lá nhót (đã sao vàng), đem tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng 4 gram hòa vào nước cơm nóng để uống, chia làm 2 phần nhỏ để sử dụng trong ngày. Sử dụng trong 2 tuần liên tục.
  • Bài thuốc chữa gan lách sưng đau: Sử dụng 10 hạt chót đem giã nát rồi trộn với 8 gram nghệ đen, sau đó đem sắc lấy nước uống hàng ngày.

  • Bài thuốc chữa vàng da: Dùng 15 – 18 gram rễ cây nhót sắc lấy nước uống.

  • Bài thuốc chữa kiết lỵ mạn tính: Dùng 7 quả nhót chín, 25 gram la mơ lông cùng với 10 gram lá khổ sâm. Đem sắc lấy nước dùng, chia nhỏ thành 3 phần để sử dụng trong ngày. Sử dụng trong 7 – 10 ngày.

  • Bài thuốc chữa phù sau sinh: Sử dụng 12 gram rễ cây nhót cùng với 12 gram ích mẫu thảo. Đun lấy nước, khi nước sôi hãm thêm một chút đường đen.

  • Bài thuốc chữa cho phụ nữ sau sinh bị đau bụng, ỉa chảy: Dùng 60 gram rễ cây nhót cùng với 30 gram đường đen để sắc lấy nước uống.

  • Bài thuốc chữa bệnh chàm: Sử dụng 1 nắm rễ cây nhót, đem sắc lấy nước. Sau đó đổ ra thau, chờ nước nguội dần rồi ngâm vùng bị tổn thương, cuối cùng sử dụng khăn khô để lau sạch nước.

  • Bài thuốc chữa mụn nhọt, ghẻ lở: Đun nước cùng với một nắm rễ nhót để tắm hằng ngày.

Xem Thêm Bài Viết  Cây Hoa đồng Tiền - Tìm hiểu về loài hoa đa dạng và ý nghĩa của nó

10. Lưu ý

Một số lưu ý khi sử dụng cây nhót để làm dược liệu điều trị bệnh:

  • Không sử dụng cho người có dị ứng hoặc mẫn cảm với một số thành phần có trong dược liệu này.
  • Không sử dụng cho trẻ em dưới 1 tuổi, và chú ý đối với trẻ trên 1 tuổi, vì quả nhót có độ chua gắt có thể ảnh hưởng đến dạ dày và hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ.
  • Chống chỉ định đối với người bị viêm loét dạ dày, táo bón, đầy bụng, đầy hơi,…
  • Không sử dụng cho phụ nữ mang thai các bài thuốc có sử dụng rễ và lá cây nhót.

Dược liệu không thay thế được cho các loại thuốc đặc hiệu. Người bệnh nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ hoặc người có chuyên môn và không nên sử dụng một cách tùy tiện.

Thông tin bài viết đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin về cây nhót cũng như các bài thuốc sử dụng cây nhót để chữa bệnh. Tuy nhiên, bài viết chỉ có giá trị tham khảo và chưa được xác thực.

Đọc thêm tại: Chơi cây cảnh – Nơi chia sẻ kinh nghiệm trồng và chăm sóc cây cảnh

Rate this post